Kısaca: Web tasarımında font seçerken önce okunabilirliğe, sonra Türkçe karakter desteğine (ğ, ş, ı, İ, ç, ö, ü), en son kişiliğe bakın. En fazla iki yazı tipi ailesi kullanın; çoğu zaman bir aile ve birkaç ağırlığı yeterlidir. Gövde metnini en az 16 piksel, satır yüksekliğini 1,5 civarında ve satır uzunluğunu 50–75 karakter arasında tutun. Fontu kendi sunucunuzda barındırmak hem hız hem gizlilik açısından daha güvenlidir.
Kısa cevap
İyi bir web fontu, okur onu fark etmeden okuyabildiği fonttur. Başlık fontu karakter verebilir, ama gövde metni fontunun ilk görevi okunmaktır. Bu yazıda font seçerken sorduğum soruları, Türkçe sitelerde en sık gördüğüm hataları ve okunabilirliği belirleyen ölçüleri anlatıyorum.
1. Türkçe karakter desteğini kontrol edin
Türkçe sitelerde en sık karşılaştığım font sorunu bu. Bir font Latin alfabesini destekliyor görünse de ğ, ş, ı ve İ harflerini içermeyebilir. Bu durumda tarayıcı eksik harfleri başka bir fonttan getirir ve kelimenin ortasında farklı görünen harfler ortaya çıkar. Özellikle el yazısı ve dekoratif fontlarda bu çok yaygındır.
Kontrol etmenin en kolay yolu bir pangram kullanmaktır. Pangram, alfabenin bütün harflerini içeren cümledir. Türkçe için en bilineni şudur:
Pijamalı hasta yağız şoföre çabucak güvendi.
Bu cümleyi hem küçük hem büyük harfle yazıp fontun önizlemesine yapıştırın: “PİJAMALI HASTA YAĞIZ ŞOFÖRE ÇABUCAK GÜVENDİ.” Bütün harfler aynı tasarımda görünüyorsa font Türkçeyi destekliyordur. Google Fonts’ta dil filtresini kullanarak da yalnızca Türkçeyi destekleyen fontları listeleyebilirsiniz.
Büyük harf dönüşümünde i/İ sorunu
CSS’te text-transform: uppercase kullandığınızda tarayıcı, sayfanın dilini bilmiyorsa “i” harfini İngilizcedeki gibi “I” yapar. Sonuçta “İletişim” yerine “ILETIŞIM” yazar. Çözüm basit: Sayfanın HTML etiketinde dilin Türkçe olduğunu belirtin (<html lang="tr">). WordPress’te site dili Türkçe seçiliyse bu genellikle otomatik yapılır, ama hazır temalarda ve sayfa oluşturucularda kontrol etmekte fayda var.
2. Okunabilirliği ölçün
Gövde metni fontu seçerken şu özelliklere bakın:
- Yüksek x-yüksekliği: Küçük harflerin yüksekliği büyük harflere göre ne kadar fazlaysa, font küçük boyutta o kadar rahat okunur.
- Açık harf biçimleri: “a”, “e”, “c” gibi harflerin iç boşlukları geniş olmalı.
- Ayırt edilebilir harfler: Büyük “I”, küçük “l” ve “1” birbirinden kolayca ayrılmalı. Türkçede “ı” ile “i” arasındaki fark da net olmalı.
- Yeterli ağırlık: Çok ince (100–200) ağırlıklar gövde metninde, özellikle açık renkli zeminde ve düşük kaliteli ekranlarda kaybolur.
3. Serifli mi, serifsiz mi?
Serifler, harflerin uçlarındaki küçük çıkıntılardır. Eskiden ekran çözünürlükleri düşük olduğu için web’de serifsiz fontlar tercih edilirdi. Bugünkü ekranlarda iki tür de rahat okunur; seçim daha çok markanın kişiliğine bağlıdır. Serifli fontlar genellikle geleneksel, edebi ve ciddi bir his verir; serifsiz fontlar modern, sade ve teknik. Hangisini seçerseniz seçin, okunabilirlik ölçütleri aynıdır.
4. Font eşleştirme: En fazla iki aile
Yeni başlayanların sık yaptığı hata, bir sayfada üç dört farklı font kullanmaktır. Bu hem dağınık görünür hem siteyi yavaşlatır. Güvenli yaklaşımlar şunlardır:
- Tek aile, farklı ağırlıklar: Başlıkta kalın, gövdede normal ağırlık. En kolay ve en tutarlı yöntem.
- Serifli başlık, serifsiz gövde (ya da tersi): Belirgin bir karşıtlık kurar. İki fontun x-yüksekliklerinin yakın olması uyumu artırır.
- Aynı süper aileden fontlar: Bazı fontlar serifli ve serifsiz kardeşleriyle birlikte tasarlanır; birlikte kullanılmak üzere uyumludurlar.
Kaçınılması gereken eşleştirme, birbirine çok benzeyen iki fonttur. İki benzer serifsiz font yan yana kullanıldığında okur farkı bilinçli bir karar olarak değil, hata olarak algılar.
5. Boyut, satır yüksekliği ve satır uzunluğu
| Ölçü | Başlangıç değeri | Not |
|---|---|---|
| Gövde metni boyutu | 16–18 piksel | Tarayıcıların varsayılanı 16 pikseldir; daha küçüğü mobilde zorlar. |
| Satır yüksekliği | 1,4–1,6 | WCAG’ın gelişmiş okunabilirlik önerisi en az 1,5’tir. |
| Satır uzunluğu | 50–75 karakter | Baymard Institute’un önerdiği aralık; CSS’te max-width: 66ch iyi bir başlangıçtır. |
| Başlık / gövde oranı | En az 1,25 kat | Daha küçük farklar hiyerarşi kurmaz. |
Satır uzunluğu en çok göz ardı edilen ölçüdür. Geniş ekranlarda kenardan kenara uzanan metin satırları, gözün bir sonraki satırın başını bulmasını zorlaştırır. Baymard Institute’un araştırması gövde metni için 50–75 karakteri öneriyor (Baymard). WCAG da gelişmiş okunabilirlik için satırların 80 karakteri geçmemesini önerir.
Başlık boyutlarını belirlemek için bir oran seçebilirsiniz; bunun bir yolunu altın oran yazısında gösterdim. Boyut ve ağırlık farklarının sayfadaki önem sırasını nasıl kurduğunu ise görsel hiyerarşi yazısında anlattım.
6. Lisans
Bir fontu bilgisayarınızda kullanabiliyor olmanız, onu web sitesinde kullanabileceğiniz anlamına gelmez. Ticari fontların masaüstü, web ve uygulama lisansları genellikle ayrı satılır. Google Fonts’taki fontların büyük çoğunluğu SIL Open Font License gibi açık lisanslarla gelir ve ticari projelerde de ücretsiz kullanılabilir. Bir fonttan emin değilseniz lisans dosyasını okuyun; müşteri projelerinde bu sorumluluk sizdedir.
7. Hız ve gizlilik
Her font dosyası, her ağırlık ve her stil sayfaya ayrı bir yük getirir. Hızlı bir site için:
- Yalnızca kullandığınız ağırlıkları yükleyin (örneğin 400 ve 700).
- Mümkünse WOFF2 biçimini kullanın; en küçük dosya boyutunu verir.
- Değişken (variable) fontlar birçok ağırlığı tek dosyada sunar; çok ağırlık kullanıyorsanız avantajlıdır.
- Fontu kendi sunucunuzda barındırın. Google Fonts’u doğrudan Google sunucularından yüklemek, ziyaretçinin IP adresini Google’a iletir; Almanya’da bir mahkeme 2022’de bunu Avrupa veri koruma kurallarına aykırı bulmuştu. KVKK açısından da kendi sunucunuzda barındırmak daha temiz bir yoldur.
Font yüklemenin hız ayarlarıyla birlikte nasıl ters tepebileceğini anlattığım bir vaka için siteniz neden yavaş yazısına bakabilirsiniz.
Font seçimi için kontrol listesi
- Türkçe pangramı büyük ve küçük harfle test ettim.
- Gövde metnini telefonda, gerçek boyutunda okudum.
- En fazla iki aile ve yalnızca gereken ağırlıkları kullanıyorum.
- Satır uzunluğu masaüstünde 75 karakteri geçmiyor.
- Metin ile zemin arasındaki kontrast yeterli (renk kontrastı yazısına bakın).
- Lisans web kullanımına izin veriyor.
- Font dosyaları kendi sunucumda, WOFF2 biçiminde.
Sık sorulan sorular
Web sitesi için en iyi font hangisi?
Tek bir doğru cevap yok. Türkçeyi tam destekleyen, küçük boyutta okunabilen, markanın kişiliğine uyan ve lisansı uygun olan font iyi bir fonttur. Google Fonts’ta Türkçe filtresiyle başlayıp gövde metni adaylarını telefonda test etmek, en hızlı eleme yöntemidir.
Kaç font kullanmalıyım?
En fazla iki yazı tipi ailesi. Çoğu site için tek aile ve iki üç ağırlık yeterlidir. Her ek aile ve ağırlık hem görsel tutarlılığı hem sayfa hızını zorlar.
Logo fontunu sitede de kullanmalı mıyım?
Başlıklarda kullanılabilir, ama gövde metni için uygun olmayabilir. Logo fontları genellikle büyük boyutta etkileyici görünmek için tasarlanır; küçük boyutta uzun metin okumak için değil. Ayrıca logo fontunun web lisansını ayrıca kontrol edin.
Bu yazı Kasım 2026 itibarıyla geçerli bilgilere dayanır. Yasal konularda kesin bilgi için bir avukata danışın.
