Kısaca: İyi bir web tasarım briefi, daha ilk çizimden önce altı soruya yazılı cevap verir: İş ne, hedef ne, ziyaretçi kim, içeriği kim hazırlıyor, teknik ve yasal sınırlar neler, bütçe, süre ve onay kimde? Nielsen Norman Group, bu görüşmeleri projenin en başında ve bire bir yapmayı öneriyor. Ayrıca soruları senaryo gibi okumak yerine açık uçlu sormanızı tavsiye ediyor. Sonra cevapları bir sayfalık özete dönüştürün ve müşteriye onaylatın. Çünkü kapsam, revizyon ve değişiklik kuralı yazıya geçmezse proje bitmez, sadece uzar.
Web tasarım briefi: Kısaca…
Brief, müşterinin “bize bir site lazım” cümlesini somut bir işe çevirdiğiniz belgedir. Bu işe yeni başlayan tasarımcılar genellikle bu adımı kısa tutuyor; çünkü heyecanla Figma’yı açmak istiyorlar. Oysa 26 yıldır gördüğüm şey değişmedi: Projelerdeki sorunların çoğu tasarımda değil, baştaki eksik konuşmada başlıyor.
Bu yazıda önce briefin neden işin en ucuz aşaması olduğunu anlatacağım. Ardından görüşmenin nasıl geçmesi gerektiğini, sormanız gereken soruları ve kapsamı yazıya dökmeyi paylaşacağım. Son olarak sık yapılan hatalar ve bir kontrol listesi var.
Brief neden işin en ucuz aşaması?
Çünkü bu aşamada hata yapmak sadece bir soruya mal olur. İngiltere hükümetinin dijital hizmet kılavuzu bu yüzden net bir kural koyuyor: Bir şey inşa etmeye girişmeden önce çözeceğiniz sorunu anlayın. Hatta keşif aşamasında hizmeti yapmaya başlamamayı açıkça yazıyor (GOV.UK). Kılavuz ayrıca kısıtları da ilk günden sormayı öneriyor: mevzuat, sözleşmeler, eski teknoloji ve mevcut iş süreçleri.
Bir web sitesi elbette bir kamu hizmeti kadar büyük değil. Ancak mantık aynı: Ana sayfanın ilk taslağını çizdikten sonra “aslında asıl müşterimiz kurumsal firmalar” cümlesini duymak, iki haftalık işi çöpe atmak demek. Aynı cümleyi brief toplantısında duymak ise sadece bir not demek.
Web tasarım briefi toplantısı nasıl geçmeli?
Nielsen Norman Group’un paydaş görüşmesi rehberi, bu toplantı için iyi bir çerçeve veriyor (NN/g). Önce, görüşmeyi olabildiğince erken yapın; ideal zaman projenin başı. Sonra, kararı etkileyen her kişiyle imkân varsa ayrı ayrı konuşun. Patronun istediği ile satış ekibinin istediği çoğu zaman farklı çıkar.
Ayrıca soruları bir anket gibi sırayla okumayın. NN/g bunun yerine esnek bir görüşme öneriyor: elinizde bir soru rehberi olsun, ama sohbet onu izlemek zorunda değil. Cevap kısa kalırsa “bana biraz daha anlatır mısınız?” ya da “bir örnek verir misiniz?” diye sorun. Konuşan kişinin sözünü kesmeyin; en işe yarar bilgi genellikle uzun cevabın sonunda gelir.
Son olarak görüşmeyi iki soruyla kapatın: “Bilmem gereken başka bir şey var mı?” ve “Başka kiminle konuşmalıyım?” Toplantıya katılamayan biri varsa, NN/g’nin önerisi en önemli dört beş soruyu e-postayla göndermek. Ben de soruları toplantıdan bir gün önce müşteriye iletiyorum; böylece hazırlıklı geliyorlar.
Web tasarım briefi için soru rehberi
Aşağıdaki altı başlık, benim her projede kullandığım rehberin özeti. Her başlıkta iki üç soru yeter; amaç form doldurmak değil, işi anlamak.
1. İş ve hedef: başarı neye benziyor?
NN/g’nin listesindeki ilk soru en önemlisi: “Sizin için başarı neye benziyor?” Cevap “güzel bir site” ise bir adım daha sorun. Örneğin ayda kaç teklif talebi, hangi ürünün satışı ya da telefon trafiğinde azalma gibi sayıyla yazabileceğiniz bir hedef arayın. Ardından öncelikleri ve daha önce neyin denendiğini sorun. Eski site neden yetmedi, rakiplerde neyi beğeniyorlar, neyi asla istemiyorlar?
2. Kitle: ziyaretçi kim ve ne yapmaya geliyor?
Müşteriniz kendi kitlesini en iyi tanıyan kişi; yine de “herkes” cevabını kabul etmeyin. Bunun yerine en değerli üç müşteri tipini ve her birinin siteye hangi soruyla geldiğini yazın. Bu cevaplar daha sonra ana sayfa tasarımında tek cümlelik değer önerisine ve menü yapısına dönüşür. Ayrıca ziyaretçilerin ne kadarının telefondan geldiğini sorun; analitik verisi varsa ekran görüntüsünü isteyin.
3. İçerik: metni ve fotoğrafı kim hazırlıyor?
Projeleri en çok geciktiren şey içeriktir. Bu yüzden metinleri kimin yazacağını, fotoğrafları kimin çekeceğini ve ne zaman teslim edeceğini briefe yazın. Ayrıca telif sorusunu atlamayın. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre eserin sahibi onu meydana getiren kişidir (FSEK, md. 8). Yani müşterinin internetten bulduğu bir fotoğraf, ona ait değil. Kullanım hakkı belli olmayan görseli siteye koymayın.
4. Mevcut site: eski adresler ne olacak?
Yeni site eski bir sitenin yerine geçiyorsa bu soru zorunlu. Google’ın site taşıma rehberi, önce eski adresleri listelemeyi ve her birinin nereye gideceğine karar vermeyi öneriyor. Ardından kalıcı (301) yönlendirme kurmayı ve bu yönlendirmeleri en az bir yıl tutmayı söylüyor (Google Search Central). Bunu briefte konuşmazsanız yayın günü eski bağlantılar 404 verir ve aramadaki emek boşa gider. Ayrıca mevcut sitenin durumunu görmek için ücretsiz site testini toplantıdan önce çalıştırın.
5. Teknik ve yasal konular
İlk olarak alan adı ve hosting kimin adına, şifreler kimde? Bu konuyu domain ve hosting yazısında ayrıntılı anlattım. Sonra formlar, ödeme, rezervasyon ya da çok dil gibi özellikleri tek tek sorun; her biri süreyi ve fiyatı değiştirir. Formla kişisel veri toplanacaksa aydınlatma metni gerekir. Ayrıca çerez kullanımı için KVKK’nın çerez rehberine bakın; metni hukukçunun yazması gerektiğini de müşteriye baştan söyleyin.
Hız hedefini de briefe sayıyla yazın. Örneğin Google’ın Core Web Vitals eşikleri iyi bir başlangıç: en büyük içerik 2,5 saniyede görünsün, etkileşim yanıtı 200 milisaniyeyi, düzen kayması 0,1’i geçmesin (web.dev). Böylece “site hızlı olsun” cümlesi sayısal bir teslim şartına döner.
6. Bütçe, süre ve onay
Bütçeyi sormaktan çekinmeyin; bütçe bir kısıttır ve kısıtı bilmeden çözüm öneremezsiniz. Kesin bir rakam gelmezse bir aralık isteyin. Fiyatı hangi kalemlerin belirlediğini web sitesi fiyatı yazısında anlattım. Ardından sabit bir tarih var mı diye sorun: fuar, açılış, kampanya. Son olarak onayı kimin verdiğini öğrenin. Toplantıdaki kişi ile son kararı veren kişi farklıysa, o kişiyi en geç ilk taslakta masaya getirin.
Web tasarım briefi yazıya dökülmeden bitmez
Toplantı bitti, notlar dağınık. Şimdi en kritik adım geliyor: Cevapları bir iki sayfalık özete çevirin ve müşteriye gönderin. Özette hedef, kitle, sayfa listesi, özellikler, içerik sorumluları, tarihler ve bütçe olsun. Ayrıca “bu projeye dahil olmayanlar” başlığını mutlaka ekleyin; örneğin metin yazımı, fotoğraf çekimi, aylık bakım ya da reklam yönetimi.
Sonra iki kuralı açıkça yazın. Birincisi, her aşamada kaç revizyon turu var. İkincisi, kapsam dışı bir istek gelince ne olacak: ayrı fiyat, ayrı süre ya da bir sonraki aşama. Böylece “küçük bir şey daha” cümlesi pazarlık değil, bilinen bir süreç olur. Müşteri tarafının teklifte neye bakması gerektiğini de web sitesi teklifi yazısında anlattım; iki yazıyı birlikte okumak işinize yarar.
Özet onaylandıktan sonra tasarıma değil, iskelete geçin. Sayfa yapısını önce kaba bir taslakla konuşun; bu adımı wireframe ve prototip yazısında ayrıntılı anlattım. Çünkü renk ve fotoğraf konuşulmaya başlayınca kimse yapıya bakmaz.
Junior tasarımcıların sık yaptığı brief hataları
- Brief yerine referans site istemek. “Şu siteye benzesin” bir başlangıç, ama hedef değil. Ayrıca beğenilen sitenin neden beğenildiğini sorun.
- Sadece tek kişiyle konuşmak. Sonuçta onayı veren kişi toplantıda yoksa, tasarım ikinci turda baştan başlar.
- Bütçeyi sormamak. Çünkü bütçeyi bilmeden önerdiğiniz çözüm ya fazla ya eksik kalır.
- İçeriği “sonra hallederiz” demek. Oysa içerik gelmeden tasarım doğrulanamaz; yer tutucu metinle onay almak sorun biriktirir.
- Sözlü anlaşmak. Yazılı özet olmadan üç ay sonra kimse neye söz verdiğini hatırlamaz.
- Kapsam dışını yazmamak. Özellikle bakım, metin yazımı ve fotoğraf çekimi en sık karışan kalemler.
Kontrol listesi: web tasarım briefi
- Hedef: Başarıyı sayıyla anlatan bir cümle var.
- Kitle: En değerli üç ziyaretçi tipi ve her birinin sorusu belli.
- Sayfa ve özellik listesi: Form, ödeme, dil seçeneği gibi her özellik listede tek tek var.
- İçerik: Metin ve fotoğraf sorumlusu, teslim tarihi ve kullanım hakları belli.
- Mevcut site: Eski adres listesi ve 301 planı var.
- Teknik: Alan adı, hosting ve şifreler müşteri adına; hız hedefinin sayısı belli.
- Yasal: Aydınlatma metni ve çerez metni için sorumlu kişi belli.
- Bütçe, süre, onay: Aralık, tarih ve son kararı veren kişi belli.
- Kurallar: Revizyon sayısı, kapsam dışı işler ve değişiklik süreci yazılı ve müşterinin onayında.
Sık sorulan sorular
Web tasarım briefi için form mu, toplantı mı?
İkisi birlikte. Önce kısa bir form gönderin; böylece temel bilgiler toplantıdan önce gelir. Ardından toplantıda formdaki cevapların nedenini sorun. Çünkü form ne istediklerini, toplantı neden istediklerini anlatır.
Müşteri ne istediğini bilmiyorsa ne yapmalıyım?
Bu çok normal; müşteri tasarımcı değil. Bu durumda çözüm yerine sorunu sorun: Bugün işinizde neyi zor buluyorsunuz, müşterileriniz size en çok neyi soruyor? Ayrıca beğendikleri ve beğenmedikleri üçer site isteyin; nedenleri konuşunca istek kendiliğinden ortaya çıkar.
Brief toplantısı ne kadar sürmeli?
Küçük bir kurumsal site için genellikle bir saatlik görüşme yeter. Ancak e-ticaret ya da çok paydaşlı bir projede birkaç görüşme gerekir. Süreyi baştan söyleyin; NN/g de görüşme davetinde süreyi belirtmeyi öneriyor.
Brief özetini imzalatmalı mıyım?
Islak imza şart değil, ama yazılı onay şart. Örneğin e-postayla “özeti onaylıyorum” cevabı yeter. Bu özet daha sonra sözleşmenin ve teklifin eki olur. Sözleşme maddeleri için ise bir hukukçuya danışın.
Bu yazı Kasım 2026 itibarıyla geçerli bilgilere dayanır. Kaynakları erişim tarihiyle birlikte kontrol ettim; yasal konular için her zaman güncel mevzuata ve bir hukukçuya bakın.
